Translate

Δευτέρα, 10 Ιουνίου 2013

Η Τρίτη Ενδιάμεση Περιόδος

Η Τρίτη Ενδιάμεση Περίοδος είναι το 1075 π. Χ. μέχρι 664 π. Χ.. Αυτά τα χρόνια αντιστοιχούν στις δυναστείες 21η – 25η. Είναι στην ουσία μια μεταβατική περίοδο ανάμεσα στο Νέο Βασίλειο και στην Ύστερη Δυναστική Περίοδο. Η Τάνιδα γίνεται η πρωτεύουσα κατά την 21η και 22η Δυναστεία, ενώ η πολιτική των Θηβών στράφηκε στο Καρνάκ την «ιδιοκτησία» του Amun. Με την τρίτη ενδιάμεση περίοδο υπήρξε μια μετατόπιση στον ελέγχου του Δέλτα, η εξουσία κατακερματίζεται και από την 22η Δυναστεία δημιουργείται ξένη γενεαλογική Δυναστεία. Το βασίλειο του Δέλτα είχε γίνει μόνιμη κατοικία για τους Λίβυους και οι βασιλείς της 22ης, 23ης και 24ης Δυναστείας προέρχονταν από αυτούς. Εξαιτίας αυτού οι Αίγυπτος συνέχισε να είναι χωρισμένη και ενώθηκε ξανά την 25η Δυναστεία από τους Kushite τους κυβερνήτες της Άνω Νουβίας.
Η περίοδος αυτή αντιπροσωπεύει μια απόκλιση από την παραδοσιακή φαραωνική εξουσία και τον έλεγχο όλης της χώρας από τους Αιγύπτιους βασιλιάδες, που υπήρχε στη Πρώιμη Δυναστική Περίοδο, στο Παλαιό και στο Νέο  Βασίλειο. Στο Δέλτα, η γραμμή των Ramesses έσβησε και έδωσε τη θέση της στο νέο φαραώ Smendes, που πήρε το θρόνο και αυτοεκλέχτηκε βασιλιάς όλης της Αιγύπτου.  Κυβέρνησε από την Τάνις στο Βορρά, ενώ οι υψηλοί ιερείς του Amun στις Θήβες, ωστόσο ο Smendes αναγνωρίζονταν ακόμα σα βασιλιάς.
Στις Θήβες, οι περισσότεροι ιερείς του Amun κυβέρνησαν την Άνω Αίγυπτο.  Ο Herihor, ο υψηλός ιερέας του Amun, ιδρυτής της θεοκρατικής γραμμής της 21ης Δυναστείας στις Θήβες, απεικόνισε τον εαυτό του ως βασιλίας στο Καρνάκ. Ένας από τους διαδόχους του, ο Pinedjem Ι, θάφτηκε τις βασιλικές τιμές.
Αργότερα, ο Piankh, ανάλαβε τον έλεγχο της Άνω Αιγύπτου και κυβερνούσε από τις Θήβες. Αν και οι κυβερνήτες των Θηβών αναγνώρισαν τους βασιλείς της 21ης Δυναστείας της Τάνιδος η εξουσία διαιρέθηκε μεταξύ της Άνω και της Κάτω, με τους ιερείς στις Θήβες και τους Φαραώ στη Τάνις (ενώθηκε ξανά την 25η Δυναστεία από τους Kushite, τους κυβερνήτες της Άνω Νουβίας). Η βασίλεια τους φαίνεται ότι ήταν χωρίς να έχουν τιμητική διάκριση και αντικαταστάθηκαν χωρίς καμία προφανή προσπάθεια από τους λιβυκούς βασιλιάδες της 22ης Δυναστείας (Βουβάστη).
Η Αίγυπτος δεν είχε πλέον τον έλεγχο της αυτοκρατορία στη νοτιοδυτική Ασία και στη Νουβία. Ο Rameses III πολέμησε με επιτυχία τις Λίβυες δυνάμεις, αλλά από τις επιθέσεις αυτές αρκετοί Λύβιοι μετοίκησαν στην Αίγυπτο, σα μισθοφόροι κ. α.. Έτσι, με το τέλος του Νέου Βασιλείου υπήρχαν πολλοί Λίβυοι στην Αίγυπτο. Ο Osorkon ο Πρεσβύτερος, γιος του αρχηγού των Mashwesh έγινε βασιλιάς περίπου το 984  π. Χ.  και η 21η Δυναστεία τελείωσε με τον ιερέα Psusennes II στην εξουσία. (Ο πρώτος που συνδύασε τους τίτλους του αρχιερέα του Amen και του διοικητή του στρατού της Άνω και της Κάτω Αιγύπτου ήταν ο Herihor, κατά την βασιλεία του Ramesses IX και οικειοποιήθηκε την βασιλικό τίτλο και όνομα).
Ο πρώτος βασιλιάς της νέας δυναστείας, ο Shoshenq Ι, ήταν ένας Λίβυος από τη Mashwesh, ο οποίος υπηρετούσε τον  Psusennes ΙΙ, ως διοικητής των στρατών. Ενοποίησε τη χώρα, έδωσε τον έλεγχο του κλήρου του Amun στον γιο του σαν υψηλό ιερέα του Amun, μια θέση που παλιότερα ήταν ένας κληρονομικός θεσμός. Η πενιχρή και ετερόκλητη φύση των γραπτών αρχείων από αυτήν την περίοδο προτείνει ότι ήταν άστατη.
Αργότερα την 22η Δυναστεία η απόφαση του Φαραώ για τον αρχιερέα του Amun οδήγησε σε αντίδραση και σε εμφύλιο πόλεμο. Κατά την 23η Δυναστεία τα χρόνια ήταν αρκετά ταραγμένα, ενώ στη Σαϊδα και στη Νουβία λίγο μετά ξεκινάει η 24η και 25η Δυναστεία. Αυτές οι τέσσερις Δυναστείες είχαν πολύ δύναμη αλλά ήταν ωστόσο σε πόλεμο.
Φαίνεται ότι υπήρχαν πολλές ομάδες, οι οποίες οδήγησαν τελικά στη δημιουργία της 23ης Δυναστείας, η οποία έδρασε ταυτόχρονα σχεδόν με το τελευταίο μέρος της 22ης Δυναστείας. Μετά από την άρση της Αιγύπτου από τη Νουβία στο τέλος του Νέου Βασίλειου, μια εγγενής δυναστεία πήρε τον έλεγχο της Νουβίας. Κάτω από το βασιλιά Piye, ο ιδρυτής της Νουβίας της 25ης Δυναστείας, ώθησε τους Νούβιους στο Βορρά, σε μια προσπάθεια να συντριφθούν οι λιβυκοί αντίπαλοί του, που κυβερνούν στο Δέλτα. Κατόρθωσε να κερδίσει δύναμη μέχρι τη Μέμφιδα. Ο αντίπαλος του, ο Tefnakhte παραδόθηκε σε αυτόν, αλλά παρέμεινε στην εξουσία της Κάτω Αίγυπτου και ίδρυσε τη 24η Δυναστεία στη Σαΐδα. 
Η χώρα επανασυνδέθηκε από την 22η Δυναστεία που ιδρύθηκε από τον Shoshenq I το 945 π. Χ. (ή 943 π. Χ.), που καταγόταν από Meshwesh μετανάστες, της αρχαίας Λιβύης και έφερε σταθερότητα στη χώρα για έναν αιώνα. Αφότου βασίλεψε ο Osorkon ΙΙ η χώρα χωρίστηκε πάλι σε δύο κράτη με τον Shoshenq ΙΙΙ της 22ης Δυναστείας να ελέγχει την Κάτω Αίγυπτο από το 818 π. Χ. και ο Takeloth ΙΙ, ο γιος του (ο μελλοντικός Osorkon III) κυβέρνησε τη Μέση και Άνω Αίγυπτο.
Το βασίλειο της Νουβίας στο Νότο εκμεταλλεύθηκε πλήρως αυτή τη διαίρεση και την πολιτική αστάθεια. Ο Piye ξεκίνησε μια εκστρατεία από τη Νουβία και νίκησε τους διάφορους εγγενείς-αιγύπτιους κυβερνήτες, όπως τον Peftjauneith, τον Osorkon IV της Τάνιδος και τον Tefnakhte της Σαΐδας. O Piye εγκαθίδρυσε την 25η Δυναστεία της Νουβίας και διόρισε τους νικημένους κυβερνήτες να είναι οι επαρχιακοί κυβερνήτες του. Τον διαδέχτηκε πρώτος ο αδελφός του, ο Shabaka και έπειτα ο Taharqa.
Το διεθνές γόητρο της Αιγύπτου μειώθηκε αρκετά. Οι διεθνείς σύμμαχοι της χώρας είχαν πέσει κάτω από τη σφαίρα της επιρροής της Ασσυρίας και από περίπου το 700 π. Χ. υpήρχε η ανησυχία για την έναρξη πολέμου ανάμεσα στα δυο κράτη. Η βασιλεία του Taharqa και του διαδόχου του, Tanutamun, δημιούργησε μια σταθερή σύγκρουση με τους Ασσύριους αντιπάλους, οι οποίοι είχαν μεν πολυάριθμες νίκες, αλλά τελικά οι Θήβες είχαν καταλυθεί και η Μέμφιδα καταστράφηκε.
Περίπου το 712 π. Χ. BCE, ο βασιλιάς Neferkare, της 25ης Δυναστείας ανακατέλαβε όλη την Αίγυπτο, τελειώνοντας την βασιλεία του Osorkon IV (22η Δυναστεία) καθώς επίσης και οποιοσδήποτε άλλης. Σημάδια επανένωσης όρχησαν να φαίνονται στην αρχή της Ύστερης Περιόδου. Στο υπόλοιπο της 25ης Δυναστείας έχουμε Νούβιους φαραώ, οι οποίοι διατήρησαν ως πρωτεύουσα την Μέμφιδα και διοικώντας εκεί ένωσαν τα βασίλεια της Αιγύπτου και της Νουβίας, με μόνο εχθρό από εδώ και πέρα το Βασίλειο της Ασσυρίας.
 Οι Ασσυριακές επιθέσεις τράβηξαν τους Νούβιους από την Αίγυπτο και οι βασιλιάδες της Ασσυρίας ήταν έτοιμοι να προάγουν το αξίωμα του Necho I, του κυβερνήτη της Σαΐδας, για το βασιλικό πλοίο, εγκαινιάζοντας έτσι την 26η Δυναστεία και την έναρξη της Ύστερης Περιόδου (664 π. Χ. - 31 π. Χ.).
___________________
·      Lloyd, “The Late Period (664 – 332 BC),” του B.G. Trigger et. Al. (eds.), Ancient Egypr: a social History (Cambridge, 19949), 237 – 70.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου