Translate

Παρασκευή, 31 Μαΐου 2013

Η Κούπα του Montezuma




Η αρχαία φυλή των Ολμέκων (1200 π.Χ. - 300 π.Χ.) ζούσε στις τροπικές πεδινές περιοχές του κεντρικού και νότιου Μεξικού και ήταν οι πρώτοι που χρησιμοποίησαν τους σπόρους του κακάο. Τους ονόμαζαν Kakawa και σύμφωνα με πρόσφατα αρχαιολογικά πορίσματα το κακάο αποτελούσε αναπόσπαστο τμήμα της διατροφής και του πολιτισμού των Ολμέκων ήδη από το 600 π.Χ.
Ωστόσο, λάτρεις της σοκολάτας ήταν οι Μάγιας. Το 600 μ.Χ. μεταναστεύουν στις βόρειες περιοχές της Νότιας Αμερικής, ιδρύοντας τις πρώτες γνωστές φυτείες κακαόδενδρου στο Γιουκατάν. Υπάρχουν αρκετές θεωρίες ότι οι Μάγια γνώριζαν το κακάο πολλούς αιώνες πριν από αυτήν την ημερομηνία. Σίγουρο είναι πάντως ότι το θεωρούσαν ένα πολύτιμο εμπορεύσιμο αγαθό, που το χρησιμοποιούσαν τόσο σαν μέσο συναλλαγής, όσο και σαν μονάδα υπολογισμών και μέτρησης (Δέκα κόκκοι κακάο αγόραζαν ένα κουνέλι, εκατό αγόραζαν ένα σκλάβο και η φορολογία από τους λαούς που είναι υποτελείς στους Αζτέκους πληρώνεται σε κακάο).
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι έχουν βρεθεί τάφοι των Μάγια οι οποίοι περιέχουν αρχαία αγγεία
και άλλες προσφορές, που μαρτυρούν τη σημασία του κακάο καθώς τα αγγεία είναι καλυμμένα με σχέδια που απεικονίζουν τους θεούς των Μάγια να παλεύουν για τους σπόρους του κακάο.

Οι Μάγια και οι Αζτέκοι έπαιρναν τους σπόρους του κακαόδενδρου και παρασκεύαζαν ένα ρόφημα που το αποκαλούσαν "ξοκοάτλ". Ο ινδιάνικος θρύλος των Ατζέκων έλεγε ότι οι σπόροι του κακάο είχαν έρθει από τον παράδεισο,και ότι η βρώση του καρπού του κακαόδενδρου προσέδιδε δύναμη και σοφία. Αρχαία χρονικά αναφέρουν ότι οι Αζτέκοι, πίστευαν ότι ο θεός Κουετσακοάτλ ταξίδεψε στην γη πάνω στην ακτίνα φωτός του αυγερινού, φέρνοντας μαζί του το κακαόδενδροαπό τον παράδεισο να το προσφέρει στους ανθρώπους. Έμαθαν από τον Κουετσακοάτλ πώς να καβουρδίζουν και να αλέθουν τους σπόρους, παρασκευάζοντας μια θρεπτική πάστα διαλυτή στο νερό. Πρόσθεταν καρυκεύματα και παρασκεύαζαν ένα ρόφημα"τσοκολάτλ", ή πικρό νερό, και πίστευαν ότι τους προσέδιδε παγκόσμια σοφία και γνώση. Η αγγλική λέξη "chocolate"  πιστεύεται ότι προέρχεται από την λέξη των Μάγια "xocoatl" ή από την αντίστοιχη των Ατζέκων"cacahuatl". Η ινδιάνικη λέξη για την σοκολάτα προέρχεται από τις λέξεις "choco"=αφρός και "atl"=νερό.

Αρχικά η σοκολάτα καταναλωνόταν μόνο σε υγρή μορφή. Σαν μέρος της γαμήλιας τελετής γύρω στο δωδέκατο αιώνα, προσέφεραν στους νεόνυμφους μια κούπα με αφρώδες κακάο. Ο Arthur W.Knapp, συγγραφέας του "Το κακάο κι η βιομηχανία σοκολάτας" τονίζει ότι εάν πιστέψουμε την Μεξικάνικη μυθολογία, "η σοκολάτα καταναλωνόταν από τους θεούς στον παράδεισο και οι σπόροι του κακάο μεταβιβάστηκαν στον άνθρωπο σαν μια ειδική ευλογία από τον θεό του ανέμου". Οι αρχαίοι Μεξικάνοι πίστευαν ότι η Τονακατεκούτλι, η θεά τουφαγητού και η Καλτσιουτλουκούε, η θεά των υδάτων, ήσαν οι προστάτιδες θεές τού κακάο. Κάθε χρόνο έκαναν ανθρωποθυσίες στις θεές, δίνοντας κακάο σαν τελευταίο γεύμα στο θύμα. Ο Σουηδός φυσιοδίφης Carolus Linnaeus (1707-1778) μη ικανοποιημένος από την λέξη "κακάο", το μετονόμασε σε "θεοβρώμα"από το ελληνικό "τροφή των θεών". Λέγεται ότι ο Χριστόφορος Κολόμβος,είχε φέρει μαζί του στο τέταρτο ταξίδι του στον Νέο Κόσμο, σπόρους κακάο στον βασιλιά Φερδινάνδο, αλλά δεν τους δόθηκε ιδιαίτερη σημασία, εξ αιτίας των άλλων θησαυρών που είχε ανακαλύψει.

Το 1502 ο Κολόμβος είδε τον τρόπο με τον οποίο οι ιθαγενείς λάτρευαν τους σπόρους του κακάο αλλά πίστευε ότι ήταν ένα είδος αμύγδαλου. Παρόλο που γυρνώντας στην Ισπανία έφερε μαζί του αρκετούς σπόρους, το κακάο και η σοκολάτα έμειναν στα αζήτητα για δεκαετίες καθώς οι Ισπανοί δεν ήξεραν τι να κάνουν με τους σπόρουςτου κακάο. Μέχρι που ο Κορτέζ κατέκτησε τους Αζτέκους.
Ωστόσο, η πρώτη επίσημη καταγραφή της γίνεται 1519 από τον Ισπανό εξερευνητή Χερνάντο Κορτέζ που επισκέφθηκε την αυλή του αυτοκράτορα Μοντεζούμα στο Μεξικό. Ο Αμερικανός ιστορικός William Hicklingστην "ιστορία της κατάκτησης του Μεξικού" (1838) αναφέρει ότι ο Μοντεζούμα "δεν έπινε κανένα άλλο ρόφημα, παρά μόνο την τσοκολάτλ, ένα διάλυμα σοκολάτας, αρωματισμένο με βανίλια και μπαχαρικά, και παρασκευασμένο έτσι ώστε να έχει την πυκνότητα και ρευστότητα του μελιού, το οποίο έλιωνε σταδιακά στο στόμα, και το έπιναν κρύο". Το γεγονός ότι ο Μοντεζούμα κατανάλωνε την "τσοκολάτλ" του σε κύπελλα πριν μπει στο χαρέμι του, οδήγησε στην πεποίθηση ότι επρόκειτο για ένα αφροδισιακό.

Το 1528 ο Κορτέζ έφερε μαζί του από το Μεξικό σοκολάτα στην βασιλική αυλή του βασιλιά Κάρολου 5ου. Μοναχοί, απομονωμένοι στα Ισπανικά μοναστήρια, επεξεργάζονταν τους σπόρους του κακάο και κράτησαν την σοκολάτα μυστική σχεδόν για ένα αιώνα. Αποτέλεσε μια επικερδή βιομηχανία για την Ισπανία, που φύτεψε κακαόδενδρα στις υπερπόντιες αποικίες της.
Το 1606 ο Φλωρεντίνος έμπορος Αντόνιο Καρλέτι επισκέπτεται τη Γουατεμάλα και καταγράφει πρώτος τη διαδικασία, από τη σπορά ως το σερβίρισμα, για την παρασκευή ενός φλιτζανιού ροφήματος κακάο. Το 1615 η Άννα η Αυστριακή, πριγκίπισσα του Ισπανικού θρόνου, παντρεύεται το Λουδοβίκο τον ΙΓ’ της Γαλλίας και φέρνει στη γαλλική αυλή την ισπανική αυλική συνήθεια της σοκολατοποσίας.

Με την παρακμή της Ισπανίας σαν δύναμη, το μυστικό της σοκολάτας διέρρευσε επιτέλους, και το μονοπώλιο του Ισπανικού στέμματος στο εμπόριο της σοκολάτας έφτασε στο τέλος. Μέσα σε λίγα χρόνια η γνώση του κακάο διαδόθηκε στην Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία και Αγγλία. Όταν η Ισπανίδα πριγκίπισσα Μαρία Τερέζα αρραβωνιάστηκε τον Λουδοβίκο XIV της Γαλλίας το 1615, χάρισε στον αρραβωνιαστικό της σαν δώρο αρραβώνα σοκολάτα, συσκευασμένη σε ένα καλαίσθητα διακοσμημένο κουτί. Ο γάμος τους συμβόλισε τον γάμο της σοκολάτας στην Γάλλο-Ισπανική κουλτούρα.
Το πρώτο σοκολατοποιείο πιστεύεται ότι άνοιξε στο Λονδίνο το 1657 από έναν Γάλλο.

Το 18ο αιώνα, η σοκολάτα είχε πλέον γίνει διάσημη σε όλη την Ευρώπη και την Αμερική και, με την εξέλιξη της τεχνολογίας, ήταν πλέον δυνατή η κατασκευή της σοκολάτας σε μορφή μπάρας.
Παρά τογεγονός ότι η ζεστή σοκολάτα ήταν πλέον ευρέως διαθέσιμη, παρέμενε σε ένα μεγάλο ποσοστό, ποτό μόνο για τους αριστοκράτες, κάτι το οποίο δεν ήταν καιτόσο καλό σε μια εποχή επαναστάσεων. Ο λόγος γι' αυτό ήταν η τιμή της. Στη Βενετία του 18ου αιώνα, για παράδειγμα, ο καφές κόστιζε το ένα τρίτο της τιμής της σοκολάτας. Ακόμα και στην Αμερική η σοκολάτα είχε γίνει το ποτό των πλούσιων αποίκων παρά το ποτό των γηγενών κατοίκων της. Έτσι, πολύς κόσμος ήταν αρκετά φτωχός για να την αγοράσει. Στους υπηρέτες δινόταν μια πολύ μικρή ποσότητα και, μια ακόμα μικρότερη αν η συγκομιδή ήταν φτωχή.

Η σοκολάτα θεωρούταν επίσης και το ποτό της εκκλησιαστικής ιεραρχίας. Το 1760, κατά τη διάρκεια εκλογής του νέου Πάπα, που χρειάστηκε τότε έξι μήνες, οι καρδινάλιοι στα διαλείμματά τους έπιναν ζεστή σοκολάτα με καφέ.

Μιαάλλη χρήση της σοκολάτας την εποχή εκείνη ήταν σαν κάλυψη για δολοφονικές απόπειρες με δηλητήριο, μια συνηθισμένη πρακτική δολοφονίας το 18ο αιώνα, καθώς όταν η σοκολάτα πρωτοπαρουσιάστηκε στους Ευρωπαίους, ένα από τα πρώτα πράγματα που πρόσεξαν ήταν ότι κάλυπτε τη γεύση από το δηλητήριο. Έτσι, όταν ο Πάπας Κλημέντιος ο 14ος πέθανε το 1774 κάτω από μυστηριώδης συνθήκες, πολλοί πίστευανότι δηλητηριάστηκε από μια κούπα σοκολάτα που του είχε φέρει ένας άγνωστος ζαχαροπλάστης, ο οποίος πέθανε την ίδια μέρα. Ο ίδιος ο Πάπας, φοβόταν για τη ζωή του, ειδικά μετά τις συγκρούσεις που είχε με Ιησουίτες. Παρόλα αυτά, η αυτοψία στο πτώμα του απέδειξε ότι ο θάνατος από δηλητήριο μεταμφιεσμένο με σοκολάτα ήταν απλά μια φήμη. Αλλά όπως όλες οι φήμες, έμεινε για πολύ καιρό στην επιφάνεια.

Τον ίδιο αιώνα ο Κάρολος ο Στ’ μεταφέρει την αυλή του από τη Μαδρίτη στη Βιέννη,εισάγοντας τη σοκολάτα στην Αυστρία. Το 1732 ο Γάλλος Ντιμπουσόν δημιουργεί το πρώτο τραπέζι καβουρδίσματος κόκκων κακάο που επιτρέπει στους εργάτες νααυξάνουν την παραγωγικότητα της εργασίας, καθώς στέκονται όρθιοι γύρω από αυτό.Το τραπέζι θερμαίνονταν από κάτω με κάρβουνο. Το 1753 ο Σουηδός βοτανολόγος Λινναίος, δίνει το επιστημονικό όνομα «θεόβρωμα κακάο», η τροφή των θεών, στο κακαόδεντρο, συντάσσοντας τον κώδικα των γνωστών φυτών, ενώ το 1780 παρασκευάζεται στη Βαρκελώνη, η πρώτη σοκολάτα βιομηχανικής επεξεργασίας.

Στη Γαλλία εφευρέθηκε μια υδραυλική μηχανή με την οποία το κακάο μετατρεπόταν σε ένα είδος πάστας, αλλά το 1828 η πρώτη μέθοδος αποχωρισμού του βουτύρου του κακάο από τη σοκολάτα ευφερίσκεται στην Ολλανδία. Το 1848 στη Γαλλία ανοίγει το πρώτο κατάστημα πώλησης σοκολατινίων, διαφημίζοντας το γεγονός ότι οι σοκολάτες του γίνονται όλες στο χέρι. Το 1861 παράγεται και πωλείται στην αγορά το πρώτο κουτί για σοκολατάκια, σε σχήμα καρδιάς, για τη γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου. Το 1875 η πρώτη σοκολάτα γάλακτος παρασκευάζεται στην Ελβετία. Το 1897 γίνεται η πρώτη καταγραφή της κατανάλωσης σοκολάτας. Οι Βρετανοί κατανάλωσαν εκείνο το έτος 18 εκατομμύρια κιλά, η υπόλοιπη Ευρώπη 50 εκατομμύρια και οι ΗΠΑ 13 εκατομμύρια κιλά.

Παρ' όλα αυτά δεν ήταν όλα ρόδινα. Στις αρχές του 19ου αιώνα δεν υπήρχαν νόμοι για τον έλεγχο της ποιότητας των τροφίμων, έτσι πολλοί επιτήδειοι, βρίσκοντάς το ακριβό να αγοράζουν ή να παράγουν κακάο σε σκόνη και βούτυρο κακάο, άρχισαν να χρησιμοποιούν διάφορα συστατικά για να νοθεύσουν τις σοκολάτες που πωλούσαν.Ρύζι, σιτάρι, κριθάρι και άμυλο πατάτας χρησιμοποιούνταν συχνά, ενώ κάποιοι χρησιμοποιούσαν ακόμη και το κέλυφος των σπόρων κακάο ή…τούβλα! Το 1850 μία επιτροπή υγείας στην Αγγλία βρήκε ότι πάνω από το 50% των δειγμάτων σοκολάτας που εξέτασε είχαν χρωστικές τούβλων, ενώ περιείχαν ακόμη αραρούτι και άλλα σιτηρά. Το 1860 η Βρετανική Πράξη για τα Τρόφιμα και τα Φάρμακα υιοθετήθηκε ως νόμος του κράτους με στόχο να εκλείψουν τέτοια φαινόμενα.

Το Τορίνο ήταν επίσης διάσημο για τη σοκολάτα του. Κατά τη διάρκεια των Ναπολεόντειων Πολέμων, οι σπόροι του κακάο ήταν δύσκολο να βρεθούν. Οι κάτοικοι λοιπόν της περιοχής βρήκαν έναν διαφορετικό, για τα τότε δεδομένα, παραγωγής σοκολάτας προσθέτοντας φουντούκια στο γλυκό, ώστε να περιορίσουν τη χρήση των σπόρων και να κρατήσουν οι προμήθειές τους περισσότερο! Το γλυκό αποτέλεσμα ήταν η κατασκευή μικρών κύβων από ζάχαρη, μαύρη σοκολάτα και φουντουκόπαστα, που ονομαζόταν givu, ενώ αργότερα ονομάστηκε Gianduiotto.

Το 1904 το πρώτο βιομηχανικό στιγμιαίο ρόφημα σοκολάτας παρασκευάζεται στη Γαλλία.Το 1910 ο Έλληνας μετανάστης Λεωνίδας Κεσδεκίδης ανοίγει στις Βρυξέλλες το πρώτο του κατάστημα. Τα σοκολατίνια Leonidas (Λεωνίδας) θα γίνουν παγκοσμίως διάσημα για την ποιότητά τους. Το 1942 στην Αμερική κατασκευάζεται η πρώτη σοκολάτα χωρίς βούτυρο κακάο, ώστε να έχει μεγαλύτερο χρόνο ζωής και να μπορεί να καταναλωθεί εύκολα από τους στρατιώτες στον πόλεμο.
___________________________

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου